Thứ Năm, ngày 23 tháng 1 năm 2020        
     
 
   Diễn đàn
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  02/10/2015  
  THƠ TRẺ ĐỒNG THÁP ĐANG Ở ĐÂU?  
  Trẻ là một tiêu chí tối thượng trong mọi hoạt động của đời sống, vì trẻ đi liền với khỏe, với nhiều sức bật, với giàu sáng tạo... Nhưng tiêu chí trẻ nằm trong hệ thống, trong qui hoạch không tự nhiên mà có. Nó cần một qui trình phát hiện, chăm sóc kịp thời, thường xuyên, bài bản. Thơ trẻ Đồng Tháp nói riêng, văn chương trẻ Đồng Tháp nói chung, quả là rất cần điều nói trên, ở thời điểm hiện nay.  
 
 

THƠ TRẺ ĐỒNG THÁP ĐANG Ở ĐÂU?

 

TAO ĐÀN

 

Một câu hỏi có phần cắc cớ và vô duyên, vì thơ trẻ Đồng Tháp (thơ của các cây bút trẻ) vẫn ở đúng cái nơi nó đang ở, mỗi ngày, trong hình thể tồn tại hồn nhiên vốn có. Có phần mặc nhiên lặng lẽ. Có phần yếm thế khinh danh… Nhưng nó vẫn vậy, mỗi ngày, trong dòng chảy thơ của văn chương Đồng Tháp đương đại.

Tôi muốn đặt câu hỏi kiểu này, xét cho cùng, cũng có phần hữu duyên và bức xúc, nhìn từ bản chất vấn đề, khi thơ trẻ Đồng Tháp dăm bảy năm trước, lúc nào cũng tiềm ẩn sức sống và sức bật, nay bỗng nhiên chùng lại, dè dặt bước và nhiều khi lặng vắng đến nao lòng…

Quả thật, từ sau thế hệ Nguyễn Thị Ngọc Bích, Nguyễn Giang San, Hà Thị Thanh Nga, Nguyễn Hòa Hiệp, Lê Minh Chánh, Hữu Nghĩa... và sau hơn một chút là Thanh Nguyên, Bùi Minh Dạ Thảo, Chiêu Linh, Nguyễn Văn Nghiêm, Lưu Văn Hùng... cho đến nay, gần như chưa có một cây bút thơ trẻ nào có thể ghi dấu tên của mình vào dòng chảy thơ Đồng Tháp như những tác giả đi trước vừa nêu. Nghĩa là, vô cùng khó khăn, nếu cần chọn nêu một vài bút danh thơ trẻ tiêu biểu nào đó tại thời điểm này của nền thơ Đồng Tháp. Khấp khởi dõi theo trang thơ trên báo Văn nghệ Đồng Tháp và nhất là chuyên mục Trang thơ trẻ trên tờ báo này trong mấy năm gần đây, người viết bài này, một mặt, rất mừng vì đội ngũ các cây bút trẻ xuất hiện khá nhiều, mặt khác, rất lo lắng, ưu tư vì để chọn ra một vài tên tuổi tiêu biểu là quá khó, gần như chưa thể.

Thế hệ thơ trẻ cách đây dăm bảy năm ít nhiều ghi lại dấu ấn qua hàng loạt bài thơ đăng báo địa phương và trung ương của nhiều tác giả, nhất là qua hai tập thơ của Nguyễn Giang San (Đếm ngón tay; Vườn nhớ) cùng tập thơ đầu tay của Lê Minh Chánh (Mười năm vẫn mới màu hoa cũ). Thế hệ kế tiếp của Thanh Nguyên, Bùi Minh Dạ Thảo, Chiêu Linh… tuy chưa xuất bản tập thơ riêng nào nhưng cũng để lại ít nhiều ấn tượng từ các bài thơ được phổ biến, nhất là được đăng tải trên Báo Văn nghệ Đồng Tháp. Lạ, sau những dòng tên tác giả trẻ vừa kể, thế hệ tiếp theo đã không cho chúng ta một chọn lựa nào tiêu biểu, mặc dù có thể kể ra đây khá nhiều bút danh trên trang thơ và chuyên mục Trang thơ trẻ của tờ báo nhà.

Có sự bất thường nào đó cần lí giải? Theo tôi, ít nhất có mấy biểu hiện mà ai cũng dễ thấy từ chính hoạt động và phong trào sáng tác thơ Đồng Tháp hiện nay.

Trước hết, phải khách quan mà đánh giá, ngoài chuyên mục Trang thơ trẻ trên báo Văn nghệ Đồng Tháp, như là một nét mới, qua đó qui tụ các cây bút sáng tác thơ chủ yếu bằng nỗ lực riêng của ban biên tập thì chúng ta chưa có những động thái khác, mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn, trực tiếp hơn, qua đó tập hợp một cách có tổ chức và hệ thống đội ngũ tác giả trẻ, cổ vũ, động viên họ sáng tác kiểu như câu lạc bộ, trại sáng tác, cuộc thi thơ trẻ… từ đó, có thể nhân giống, ươm mầm và từng bước định hình một số gương mặt triển vọng. Nhìn vào số lượng tác giả trẻ trong các chuyên mục thơ nói trên, mặc nhiên không thể không vui mừng. Có thể kể ra một số bút danh rất mới như: Mai Thị Hiền, Ngô Thị Trinh, Nguyễn Thanh Toàn, Nguyễn Hữu Trung, Hà Linh, Đỗ Chí Trung, Du Yên, Phạm Cao Trí, Nguyễn Thị Sữa, Đinh Quang Trung, Nguyễn Trường Giang, Trương Thị Kim Phượng… Nhưng cũng đã dăm ba năm nay, những cây bút này vẫn chưa có ai bứt phá, tạo dấu ấn và tên tuổi riêng để người đọc có thể nhắc đến như một khẳng định. Điều này khiến những người quan tâm đến đội ngũ sáng tác trẻ không khỏi băn khoăn, lo lắng. Vả chăng, khi đã qui tụ được một đội ngũ đông đảo các cây bút trẻ từ nỗ lực của ban biên tập tờ báo, chúng ta đã chưa kịp nhấn thêm những bước quyết định để từ đó có thể tạo lập, xây dựng được đội ngũ tác giả trẻ tiêu biểu như từng làm trước đó?

Thứ hai là, phong trào sáng tác văn chương của thiếu nhi toàn tỉnh nói chung đã không còn sôi nổi như trước đây, nếu không muốn nói đã khựng lại, có lúc tắt ngấm chưa rõ bởi lí do gì. Ai cũng biết, một trong những bệ phóng để các tác giả văn chương trẻ lên ngôi, chính là từ phong trào sáng tác văn chương này, được tổ chức thường xuyên từ cơ sở, nhất là từ Nhà Thiếu nhi Tỉnh. Đã có không ít tác giả văn chương nói chung, thơ nói riêng của Đồng Tháp bắt đầu tạo lập tên tuổi và vị trí của mình từ môi trường sáng tác này qua các cuộc thi thơ thiếu nhi được tổ chức bài bản, huy động hầu hết các mầm non có triển vọng trong toàn tỉnh và có kế hoạch tập hợp, bồi dưỡng một cách kịp thời, tích cực. Như thể thao và một số ngành khác, văn học - nghệ thuật rất cần một đội ngũ kế cận được phát hiện và chăm sóc thường xuyên. Tài năng văn chương có yếu tố bẩm sinh, nhưng vấn đề phát hiện, bồi dưỡng, đào tạo chiếm vai trò quyết định. Yếu tố thiên bẩm sẽ thui chột nếu không có điều kiện phát triển ngay từ đầu. Những năm gần đây, chúng ta đã sao nhãng hoạt động này từ nhiều phía, trên nhiều phương diện và kết quả là nhãn tiền.

Thứ ba, cuộc thi sáng tác văn chương Viết về thầy cô và mái trường thân yêu do ngành giáo dục - đào tạo tổ chức hàng năm nhân kỉ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), tuy vẫn còn tiếp tục, song hình như tính chuyên nghiệp của nó đã không còn như trước, để từ đó, có thể phát hiện được một cách đích thực và chính các các tài năng văn chương tiềm ẩn, nhất là thơ trong học sinh các cấp. Điều này dễ thấy nhất ở việc lựa chọn thành phần giám khảo cuộc thi, khi không còn là các tác giả văn chương có uy tín của tỉnh nhà mà chỉ chọn lựa giáo viên dạy Văn từ các trường. Từ cổ chí kim, từ Nam ra Bắc, thẩm định bất cứ một cuộc thi sáng tác thơ nào chỉ có thể là các nhà thơ/tác giả thơ có năng lực, uy tín đảm nhiệm. Vì họ là người có khả năng đồng cảm tốt nhất với nội dung, ý tưởng và quá trình tạo lập một tác phẩm thơ hơn bất cứ ai, để từ đó phát hiện một cách chuẩn xác những bài thơ trao giải. Nhà giáo dạy Văn rất có năng lực thẩm định thơ nhưng chỉ với tư cách của một nhà phê bình. Họ có đủ năng lực đánh giá những tác phẩm thơ hay và không hay nhưng sẽ có phần khó khăn trong thẩm định các bài thơ hay nhất, độc đáo nhất, liên quan đến thao tác bếp núc và sự vận động nội tại của quá trình sáng tác, trừ một số trường hợp cá biệt. Đó là một thực tế hiển nhiên. Khi một ban giám khảo thơ đang là các tác giả thơ có uy tín của Đồng Tháp như Hạc Thành Hoa, Thai Sắc, Hữu Phước (nguyên cũng là những giáo viên dạy Văn có thâm niên)… được thay bằng những giáo viên Văn khác của ngành mà không hiểu vì lí do gì, cuộc thi này dường như chuyển sang một hướng khác, thiếu chuyên nghiệp và bài bản hơn. Trong ngành giáo dục - đào tạo hiện có khá nhiều giáo viên Văn là tác giả thơ có thể đảm nhiệm được vai trò này nhưng không được mời như Vũ Huy Hồ, Nguyễn Giang San, Nguyễn Hòa Hiệp…, trừ Lê Minh Hùng vốn là một giám khảo thâm niên của cuộc thi này. Vả chăng, đó cũng là một nguyên nhân trực tiếp, khiến việc phát hiện tài năng sáng tác thơ trẻ Đồng Tháp khựng lại? Sự phối hợp của hai ngành giáo dục - đào tạo và văn học - nghệ thuật qua cuộc thi này có vẻ cũng không thật chặt chẽ, mặn mà như trước. Đáng tiếc thay!

Cuối cùng, điều quan trọng nhất vẫn là tự thân tài năng và sức vươn lên của mỗi cây bút thơ trẻ. Cộng với phẩm chất tài năng thiên phú, khi chưa được phong trào chung hỗ trợ một cách tốt nhất, trước mắt, không có con đường nào khác là mỗi cá nhân tự vận động, tự xác lập vị trí và bóng dáng của mình trên con đường thơ mênh mông rộng mở nhưng cũng đầy chông gai phía trước. Đã có không ít tấm gương về cách bước vào ngôi nhà thơ từ hướng này của các tác giả đi trước như Thu Nguyệt, Trần Quốc Toàn, Hữu Nhân, Khắc Chu, Đỗ Ký, Nguyễn Chơn Thuần, Thanh Dũng… thuở các phong trào sáng tác thơ trẻ, thơ thiếu nhi chưa manh nha, phát triển và trên tờ Văn nghệ Đồng Tháp cũng chưa có chuyên mục Trang thơ trẻ. Chính họ, tự mình làm một cuộc thoát thai để khẳng định tên tuổi và uy tín trong làng thơ Đồng Tháp qua một chặng đường không hề ngắn, với nhiều trăn trở, phấn đấu bền bỉ, nhiều khi cả những trả giá. Có người trong những người mà tôi gọi là cây bút trẻ ấy, mới chỉ đăng một hai bài thơ trên Báo Văn nghệ Đồng Tháp đã tỏ ra thỏa mãn, dừng lại rồi mất hút. Có người vẫn tiếp tục dấn thân nhưng chất lượng tác phẩm chưa tỏ ra có sự đầu tư, nâng cao chiều sâu ý tưởng, qua đó, từng bước để lại dấu ấn riêng, khiến độc giả phải nhớ. Lao động nói chung là một hành trình nỗ lực để đạt thành quả. Lao động sáng tác thơ với đặc trưng khác người của nó càng cần đến sự nỗ lực phi thường của mỗi cây bút khi muốn băng vào. Khi đã được biết đến với một hai tác phẩm, người sáng tác thơ coi như đã cầm được tờ hộ chiếu để bước qua biên giới thơ. Ở đó, chỉ có một con đường là lao động viết để sống còn. Thành quả ở đây không là tiền mà là tên tuổi. Ở xứ sở đó, đã không tiền mà còn không danh tiếng, coi như chúng ta không còn tồn tại.

Trẻ là một tiêu chí tối thượng trong mọi hoạt động của đời sống, vì trẻ đi liền với khỏe, với nhiều sức bật, với giàu sáng tạo... Nhưng tiêu chí trẻ nằm trong hệ thống, trong qui hoạch không tự nhiên mà có. Nó cần một qui trình phát hiện, chăm sóc kịp thời, thường xuyên, bài bản. Thơ trẻ Đồng Tháp nói riêng, văn chương trẻ Đồng Tháp nói chung, quả là rất cần điều nói trên, ở thời điểm hiện nay.

Đã đến lúc xốc lại thơ trẻ Đồng Tháp từ nhiều phía, vì một lỗ hổng đang hình thành ngày càng lớn trên con đường phát triển thơ xứ sen hồng.

 

Trại sáng tác Tam Đảo, 22.7.2015

T.Đ

 
     
  Thai Sắc ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật




  • Phụng! (09/12/2019)

  • NỒI LÁ XÔNG … (09/12/2019)

  • LỜI PHÊ (09/12/2019)















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |