Thứ Bảy, ngày 31 tháng 10 năm 2020        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  06/04/2011  
  Đôi điều về ca từ trong ca khúc  
  Nội dung của ca khúc chủ yếu được thể hiện bằng ca từ. Ca từ trong ca khúc phải được tác giả tìm tòi, lựa chọn, cân nhắc kỹ càng để góp phần nâng cao giá trị nghệ thuật của tác phẩm, qua đó, thu hút và cảm hóa người nghe, đồng thời tạo điều kiện tốt cho ca sĩ biểu diễn.  
 
 


 

Hoạt động và hưởng thụ văn hóa là một trong những nhu cầu của mọi tầng lớp người trong xã hội. Ngoài các loại hình như phim ảnh, sân khấu, văn học, mỹ thuật… thì âm nhạc đóng vai trò không nhỏ trong thế giới giải trí của mọi người mà nhất là giới trẻ, một lực lượng đông đảo đầy năng động và sáng tạo.

          Nếu ta trở về với hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, thì âm nhạc nói chung và ca khúc nói riêng đã gắn bó máu thịt với tình cảm của nhân dân cũng như lực lượng vũ trang, nó trở thành món ăn tinh thần mang tính đại chúng, góp phần cho sự nghiệp giải phóng dân tộc thành công.

          Trong ca khúc, giai điệu, tiết tấu đóng vai trò then chốt, tạo nên âm thanh đẹp thông qua tiến trình giai điệu, tạo không khí hồ hởi, phấn khởi hoặc nhịp điệu giàn trải thông qua tiết tấu. Giai điệu và tiết tấu gắn liền nhau, phối hợp với nhau tạo ra hiệu quả thú vị. Sau đó là lời hát (ca từ), thể hiện nội dung về một hiện tượng, sự việc nào đó cùng tư tưởng, tình cảm mà tác giả muốn truyền đạt với người nghe.

          Nội dung của ca khúc chủ yếu được thể hiện bằng ca từ. Ca từ trong ca khúc phải được tác giả tìm tòi, lựa chọn, cân nhắc kỹ càng để góp phần nâng cao giá trị nghệ thuật của tác phẩm, qua đó, thu hút và cảm hóa người nghe, đồng thời tạo điều kiện tốt cho ca sĩ biểu diễn.

          Theo thạc sĩ Nguyễn Bách: Ca từ được xem là một trong hai phần chính của ca khúc. Có thể xem ca từ là anh chị em với thơ ca. Vì vậy nó vừa phải tuân theo đặc trưng của nghệ thuật thi ca vừa phải đáp ứng được những yêu cầu chuyên môn của lĩnh vực âm nhạc.

          Điều khó khăn mà không ít người sáng tác ca khúc gặp phải đó là việc đặt lời ca.  Có thể nói, đây là sự tổng hòa giữa cái ảo của thơ và cái thực của đời sống. Muốn vậy, ca từ cần phải tránh những hạn chế sau :

          - Ca từ làm rối nghĩa, ngữ pháp không chuẩn :

          Ví dụ : Anh bơ vơ giữa dòng người qua / Một ai đón nhau trên bờ vai… (Ca khúc Mưa phi trường - Việt Anh).

          Ca từ một ai là số ít thì làm sao đón nhau (ít nhất hai người trở lên) và sao lại đón nhau trên bờ vai ? Thật khó hiểu.

          Hoặc bài hát được giải thưởng Bài hát Việt năm 2008 (giải thưởng Bài hát của năm do hội đồng nghệ thuật bình chọn) có tên là Chênh vênh của tác giả Lê Cát Trọng Lý với cụm từ được lặp lại nhiều lần: Hôn em, ôm em cho nát chênh vênh / Ừ tình là điên khát say / Hôn em, ôm em sao cho nát chênh vênh… Không hiểu nổi !

          - Ngắt câu, chọn tiết tấu không đúng, làm sai lệch ngữ nghĩa :

          Ví dụ : Ngày anh đi / mang theo trái tim / ai bao buồn đau bỏ đi rất  xa quê nhà nơi có những người / hờn ghen đôi ta… Tác giả Đức Trí chọn cách ngắt câu như trên thì buồn đau là tính từ bổ nghĩa cho cụm danh từ trái tim ai hay buồn đau là chủ ngữ trong cụm chủ vị bao buồn đau bỏ đi rất xa ?

          - Ca từ còn đậm chất văn nói, khẩu ngữ :

          Ví dụ : Trong tập ca khúc, ca cổ Cung đàn sông Hậu mới xuất bản nhằm chào mừng khánh thành cầu Cần Thơ ngày 24/4/2010 có tác phẩm Chiếc cầu mang mùa xuân đến của tác giả Nguyễn Văn Thuấn mà phần ca từ có chỗ quá thiên về tả thật : Xuân về, mẹ ngày ngóng đêm trông đàn con xa xứ, có cầu con về nhà mau chóng!  Chiếc cầu như xuân thì đợi mong…Chiếc cầu là nguồn sáng đang xây…Xóm làng nhà nhà mới khang trang, phố phường những con đường rộng mở… Thiết nghĩ, phần ca từ trên còn đậm chất văn nói pha chút khẩu ngữ, cần nâng thêm tính văn học để có khả năng khơi gợi và ngữ nghĩa huyền ảo hơn.

          Riêng ở Đồng Tháp, các chuyên ngành âm nhạc, sân khấu đã nhận được những tác phẩm mới của anh em hội viên, có những bài với ca từ mang tính nghệ thuật cao nhưng cũng có không ít bài còn yếu về ca từ.

          Theo đạo diễn Đặng Tiền Duyên, Phân hội trưởng Sân khấu phát biểu tại Hội nghị sơ kết quí I/ 2010 của Hội VHNT Đồng Tháp thì vẫn còn những tác giả chưa quan tâm nhiều đến ca từ cũng như lối diễn đạt kiểu: hạnh phúc đang chực chờ ập tới hay đói nghèo nay vượt khỏi tầm tay.

          Những năm qua, phong trào sáng tác ca khúc tại Đồng Tháp đã có nhiều tiến bộ đáng kể. Tác phẩm của các anh em hội viên đã đạt nhiều giải thưởng ở tỉnh, khu vực, toàn quốc. Đây là nỗ lực lớn và là biểu hiện sinh động của tài năng rất đáng trân trọng. Tuy nhiên, cũng còn những tác giả do gấp rút viết bài để nộp ban tổ chức các cuộc thi, cuộc vận động sáng tác cho kịp thời hạn nên ca từ vẫn còn hạn chế, yếu kém, cần phải sửa chữa nhiều lần mới hoàn chỉnh, có khả năng sử dụng được.

          Nhược điểm trên không chỉ diễn ra với anh em mới sáng tác mà ở những cây bút lâu năm, có người cũng mắc phải bởi nhiều lý do khác nhau.Thiết nghĩ, là những người hoạt động sáng tạo trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, chúng ta cần đầu tư, chăm chút cho ca từ trong ca khúc của mình thật đúng, thật hay, thật đẹp, nhằm tạo ra những tác phẩm âm nhạc hoàn chỉnh, trọn vẹn, đóng góp cho chuyên ngành âm nhạc tỉnh nhà những thành tựu và thành công mới hấp dẫn, độc đáo hơn.

                                                                                                                     
 
     
  Phạm Đức ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
Nguyen Van Hai  (meocon@gmail.com)
Ca từ trong các ca khúc thật phong phú, nó thể hiện trình độ, đẳng cấp và khuynh hướng của người nhạc sĩ. Còn đối với người nghe, người thưởng thức cũng có nhiều tầng bậc khác nhau, có khi tác giả nói ít mà người nghe hiểu nhiều, có khi không hiểu, có khi hiểu sai dẫn đến chê bai đáng tiếc....

 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





  • RẠCH BÀU HÚT (18/09/2020)
















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |