Thứ Năm, ngày 15 tháng 11 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  15/10/2018  
  ĐÔI NÉT ĐẶC TRƯNG NGÔN NGỮ  
  Do sng trong mùa nưc ni hàng năm nói riêng và sng trong min sông nưc Nam b nói chung mà cư dân Đng Tháp trở thành một trong nhng người, hơn ai hết, còn giữ được nhng du n sông nưc (hoc liên quan vi sông nưc) trong ngôn ng sinh hot hàng ngày.   
 
 

mua_nuoc_noi1.jpg


ĐÔI NÉT ĐC TRƯNG NGÔN NG

(Trích Mùa nước nổi và sự hình thành nét đặc trưng

văn hóa dân gian Đồng Tháp (*))

 

LÊ NGỌC THẠC

 

       Do sng trong mùa nưc ni hàng năm nói riêng và sng trong min sông nưc Nam b nói chung mà cư dân Đng Tháp trở thành một trong nhng người, hơn ai hết, còn gi được nhng du n sông nưc (hoc liên quan vi sông nưc) trong ngôn ng sinh hot hàng ngày. Theo trào lưu tiến hóa của xã hi, hệ thống từ ngữ này đã có biến thái ít nhiu, tuy nhiên, ngữ nguyên ca nó chưa bao giờ vưt thoát cái nôi sông nưc. Có rt nhiu t quen dùng trong dân gian như:

        - Nếu ngày trưc nói đi sông, đi cu (cu bc mé sông, trên hm cá), hoc nói đi ngoài (ngoài đng vng người) hay đi sau (đi ra sau hè, nơi có lùm bi che khut) thì ngày nay, tuy gii quyết ti mt nơi riêng bit trong nhà nhưng ngưi ta vn gi đi cầu và nơi y gi là nhà cu, cu tiêu

       - Khi đm mình trong công vic quá mt mi thì nói đui: Tôi đeo theo vic thưa kiện này đã mưi my năm, đuối quá ri. Còn làm vic gì mà cố gắng quá sc thì nói ht hơi: Tôi đợi nó muốn hụt hơi.

        - Anh em bạn cột chèo (cọc chèo): Những người anh em cùng làm rể trong gia đình, như những cây cột chèo trên một chiếc ghe. Để phân rõ vai anh, vai em, người ta còn gọi chèo mũi, chèo lái: Ba anh em tôi là bạn cột chèo. Dượng này chèo mũi, dượng này chèo kế, còn tôi chèo lái. Nhưng với những người nữ cùng làm dâu trong một gia đình thì gọi chị em bạn dâu, chứ không gọi chị em bạn cột chèo, vì thường chèo ghe là việc rất nặng nhọc nên phái nữ nhường cho nam giới.

 - Bơi bơi: Đi nhanh, hai tay đánh đàng xa hơi bung ra: Có chuyện gì gấp mà đi bơi bơi vậy?

       - Bánh quai chèo: Một loại bánh ngọt có hai cọng bột bằng ngón chân cái xoắn xuýt nhau như dây quai chèo.

       - Ghe chài chở trấu: Chỉ những người có sức vóc to lớn mà lại giao (nhận) việc quá nhẹ nhàng. Thường dùng trong trường hợp người có tửu lượng mạnh, uống rượu như uống nước lạnh: Tay đó mà uống rượu thì như ghe chài chở trấu.

       - Khẳm: Ghe chở quá trọng tải, dễ bị chìm; chỉ những người tửu lượng yếu, hoặc uống đã tới mức sắp say: Rượu này quá mạnh, mới uống có nửa lít mà thấy khẳm!

       - Chìm: Khi một vật (cây) nằm ngang, thấy chưa ngang bằng, người ta thường nói: Nâng lên một chút, phía đó còn hơi chìm.  Xử chìm xuồng (chỉ trường hợp những vụ án vì nhiều lí do, người có trách nhiệm xét xử cố ý buông xuôi, xếp hồ sơ:  Rốt cuộc họ cũng xử chìm xuồng cho mà coi!

       - Lặn hụp: Chỉ những người hay vắng mặt bất thường, có ý trốn tránh, mới thấy đó lại mất, lại thấy: Học hành gì mà cứ lặn hụp hoài làm sao lên lớp được!

       - Tới bến: Toại nguyện, đạt mục đích: Chơi tới bến.

  - Xuống nước: Nhân nhượng, chấp nhận một điều gì đó: Bị thất thế nên nó phải xuống nước.

       - Câu sấu: Những người vô dụng mà hèn nhát, không còn ích lợi gì cho xã hội, chỉ còn một cách là dùng làm mồi câu cá sấu.

       - Sặc/ sặt rằn: Thợ hớt tóc chưa có tay nghề cao, sử dụng tông - đơ và kéo vụng về làm cho tóc của khách bị sọc, có rằn (trông rất xấu) như thân mình một loại cá sặc lớn thường dùng làm khô.

        - Ngâm tôm: Vụ việc không chịu giải quyết, cứ neo lại, bắt người ta phải chờ mòn mỏi (tôm là con vật biết bắn lùi), càng trông đợi càng tuyệt vọng.

  - Mò tôm: Một cách thủ tiêu, cột đá vào người rồi quăng xuống sông cho rã thây: Cho nó mò tôm đi!

       - Tép lặn tép lội: Lăng xăng, lanh lẹ như loài tép sống trong môi trường nước: Cái miệng nó tép lặn tép lội chớ chẳng vừa!

  - Cá chốt rỉa: Lai quần, cổ áo quá cũ, bị tưa sờn như miếng mồi bị cá chốt rỉa.

        - Rộng: Nhốt giữ người một thời gian để xử lý sau, như rộng cá để bắt ăn dần.

  - Vuốt đuôi lươn: Chỉ biết nói theo người khác chứ không tỏ rõ lập trường.

       - Ăn như xáng múc, làm như lục bình trôi: Chỉ những người mạnh ăn mà lười biếng.

       - Món cù lao: Món ăn cho vào lẩu, như cái tô lớn nhưng ở giữa có làm nơi để than hồng, giúp món ăn luôn sôi, nóng. Vì chỗ để than ở giữa nổi cao lên, xung quanh là nước giống cù lao trên sông nên gọi cái lẩu là cái cù lao, món ăn gọi là món cù lao

 

L.N.T

 

____________

(*) Tác phẩm tham dự Cuộc Vận động viết tác phẩm VNDG lần thứ I, năm 2017 do Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp tổ chức.
 
     
  Cộng tác viên ( Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật









  • TRANG THƠ VNĐT (24/10/2018)












  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |