Thứ Hai, ngày 28 tháng 9 năm 2020        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  25/08/2014  
  VÀI MÓN NGON TỪ ỐC GẠO HỒNG NGỰ  
  Có thể nói, với tính ngon ngọt, vừa béo, vừa bùi lại bổ dưỡng, ít nhớt, không tanh… con ốc gạo đã đi vào đời sống ẩm thực của bà con quê mình từ bao đời nay. Do đó, ốc gạo được xem là nguyên liệu quan trọng để các bà nội trợ chế biến nhiều món ngon dân dã, rẻ tiền, được dùng trong hầu hết các bữa cơm gia đình cũng như ăn chơi cho biết.  
 
 

 

Chẳng ai biết rõ ốc gạo có tự bao giờ nhưng trên dòng sông Tiền, từ vùng biên giới Thường Phước xuôi ra biển đều có ốc gạo sinh sống. Tuy nhiên, do bản tính ốc gạo thích sạch sẽ nên hễ chỗ nào nước chảy thông thoáng là ốc gạo kéo đến cư trú dày đặc đáy sông. Đó là lý do tại sao các cù lao, cồn, bãi giữa dòng sông Tiền lại là nơi lý tưởng cho ốc gạo sinh sôi nảy nở. Huyện Hồng Ngự lại có đến năm trong tổng số mười một xã có địa bàn nằm hoàn toàn trên các cồn, cù lao nên tất nhiên sẽ có một lượng lớn ốc gạo theo dòng nước bạc, vùi mình trong lớp cát bùn quanh cồn để có dịp hiến mình cho đời.

Thực ra, ốc gạo Hồng Ngự không có một thương hiệu nổi đình nổi đám với khách du lịch như ốc gạo cồn Phú Đa (Bến Tre) mà ốc gạo ở đây luôn gần gũi với mọi tầng lớp nhân dân, nhất là những người dân nghèo. Đặc biệt, ốc gạo ở đây thường mập mạp và có sớm hơn so với các địa phương khác bởi đoạn sông Tiền chảy qua đất Hồng Ngự là nơi đầu tiên của Việt Nam đón dòng nước bạc từ thượng nguồn đổ về, cung cấp cho ốc gạo một lượng thức ăn đáng kể.

Mùa ốc gạo ở Hồng Ngự bắt đầu từ cuối tháng ba âm lịch cho đến hết tháng tám âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, muốn ăn ốc gạo ngon nhất phải đợi đến tháng năm âm lịch. Sau dịp tết Đoan ngọ (mùng năm tháng năm), nước quây, lượng phù sa từ thượng nguồn bắt đầu đổ về làm nước sông chuyển đục một màu nâu đỏ cùng rất nhiều sinh vật phù du theo nước. Nhờ đó, ốc gạo lớn nhanh, mập mạp. Bên trong cái vỏ ốc xoắn màu trắng pha xanh cỡ đầu ngón tay cái là một lớp thịt đầy đặn, hơi vàng phía miệng nhưng trắng muốt như hạt gạo phía ruột ốc. Lúc này, người ta đua nhau bắt ốc gạo bằng tay, lặn xúc bằng rỗ, vợt lưới như trước đây hay bằng vợt cào có cán (khỏi phải lặn mệt nhọc), có hàng răng lược bằng sắt để cào ốc từ mặt cát bùn vào vợt.

Khi đã xúc được ốc gạo (hoặc đi mua ở xóm, ở chợ), người ta bắt đầu chế biến các món ăn mà khâu đầu tiên là làm sạch ốc. Nếu là ốc tự xúc được, ta chỉ cần rộng nước sạch qua đêm, thay nước vài lần là ốc đã khá sạch. Nếu muốn ốc mau sạch hơn, người ta có thể dùng nước vo gạo hoặc để thêm chút ớt vào nước rộng ốc, buộc chúng phải nhả chất cặn bả thật nhanh. Tuy nhiên, ta cần lưu ý là sau khi làm sạch ốc kiểu này thì phải luộc ốc ngay, không để qua bữa sau. Còn nếu là ốc mua, ta cần nhớ là ốc gạo không sống lâu trong nước tĩnh (rộng trong thau, nồi, thùng, . . . ) nên nếu mua ốc buổi sáng sớm là ốc đã được bắt từ bữa trước, nên làm sạch rồi luộc ngay; ốc mua buổi trưa hay chiều thường là ốc mới bắt, ta có thể rộng lại nhưng không quá hai hay ba ngày (ta cũng có thể đoán ốc là cũ hay mới được qua việc xem ốc mập hay ốm, có bị chết, bốc mùi thối hay không để tránh bị vài con ốc chết làm hư cả món ăn ngon!). Cách chế biến ốc gạo nhanh nhất và phổ biến nhất là món ốc gạo luộc.

Muốn luộc ốc, ta cần rộng ốc như đã nói trên, xốc rửa ốc thêm vài bận cho thiệt sạch, cho ốc vào nồi, đổ vào một ít nước cho xâm xấp lượng ốc trong nồi. Để tạo thêm hương vị cho nồi ốc luộc, người ta có thể cho thêm vào nồi ốc một ít lá sả (hoặc cọng sả đập dập, hoặc một ít lá chanh hay lá bưởi vừa già), đậy nắp lại và chụm lửa đều tay. Khi nước trong nồi ốc sôi đều, ta mở nắp, lấy đũa đảo vài lượt, đậy nắp lại vài ba phút, thấy ốc trốc mày đều là được. Cần chú ý là ta không luộc ốc lâu quá làm mất nhiều nước (khô nước), ruột ốc thụt vào trong, khó lể ra (khều ra) được. Khi lể ốc, ta cần tránh dùng đầu nhọn của lông nhím (cây móc tai) hay kim lớn (lẹm) vì mùi kim loại tiết ra làm mất hương vị của ốc. Ta cứ ra vườn, tìm bẻ vài cái gai chanh, gai quýt (hay tệ nhất là lấy tăm tre) mà lể ốc thì ăn ốc mới ngon.

Một công đoạn quan trọng trong món ốc luộc là làm nước chấm. Chỉ với một ít nước mắm, gừng, tỏi, ớt bằm nhuyễn (có khi còn thêm sả bằm nữa), thêm chút đường, chút nước lọc, tùy theo bàn tay của từng người mà cho ra nhiều kiểu nước chấm có hương vị khác nhau. Đây là một yếu tố quan trọng để người ta thưởng thức cái thơm ngọt, béo, bùi của thịt ốc gạo hòa cùng hương vị của nước chấm và câu chuyện rôm rả của mấy người quây quần quanh rổ ốc gạo còn bốc khói, tạo thêm một hương vị đặc biệt của cuộc đời này. Đánh vào tâm lý thích ngồi lể từng con ốc gạo mà thưởng thức này của mọi người, nhiều cô, nhiều chị đã tìm tòi cách pha chế nước chấm tuyệt hảo, tỉa thêm mấy trái ớt đỏ lựng thành hoa đỏ trang trí lên rổ ốc gạo luộc bốc khói, làm nhiều người không cầm lòng được. Và thấp thoáng đâu đó ở chợ Hồng Ngự, ốc gạo luộc đã trở thành một món quà vặt mà ai cũng có thể thưởng thức tại chỗ.

Cũng là ốc gạo luộc, nếu bạn thấy chưa vừa ý với khẩu vị của mình, bạn có thể đem xào nó. Ốc gạo xào sả ớt là một món ăn rẻ tiền (thậm chí là không mất tiền) của dân nghèo nhưng nó đã dần chinh phục nhiều gia đình khá giả bởi tính vừa dễ chế biến, vừa lạ miệng, dễ đưa cơm.

Ốc gạo sau khi đã luộc chín, ta lể từng con để ra tô. Bắc chảo lên bếp, phi mỡ hành cho thơm cùng với sả bằm nhuyễn lẫn với một ít ớt. Xong, ta cho ốc ruột (ốc vừa lể xong) vào, lấy đũa trở vài lần, chụm lửa nhỏ, đều để ốc rút hết nước, vừa săn lại, nêm chút nước mắm, chút đường là được. Đơm ốc xào ra đĩa, trang trí thêm vài lát ớt mỏng lên mặt, ta có một món xào vừa bổ dưỡng, giàu chất đạm và can-xi, vừa ngon mà lại rẻ tiền nữa. Trong những ngày mưa lạnh, một chén cơm bốc khói ăn kèm với ốc gạo xào sả ớt thì ấm áp làm sao!

Cùng với món ốc gạo xào sả ớt là món gỏi ốc gạo. Ốc gạo luộc xong, sau khi lể ra từng con, ta có thể để nguyên hoặc xào mỡ sơ qua cho săn lại rồi biến nó thành món gỏi không kém phần khoái khẩu. Món gỏi ốc gạo có thể sử dụng bắp chuối xiêm, chuối hột… có sẵn ở vườn nhà để bào nhuyễn (cũng có thể sử dụng thân cây chuối tơ xắt ghém hoặc bắp cải thái nhuyễn). Sau đó, tùy theo khẩu vị của từng người mà nêm nếm đường, muối, chanh (hoặc giấm ăn) cho vừa, thêm chút rau ngò gai hay rau răm xắt sợi. Sau khi trộn đều bắp chuối với gia vị và rau sống, ta trưng bày ra đĩa, đơm ốc ruột đã chuẩn bị để lên giữa như nhân bánh bèo rồi mang ra bàn ăn. Có thể về giá trị tiền bạc, đĩa gỏi ốc gạo ấy không đáng là bao, nhưng nó sẽ giúp cho bữa cơm gia đình thêm ngon miệng, tình cảm gia đình giữa các thành viên trong nhà thêm gắn bó quanh bàn tay phụ nữ đảm đang.

Ngoài mấy món ngon miệng, dễ làm như trên, ốc gạo còn được các bà nội trợ ở Hồng Ngự cũng như khắp vùng đất Nam bộ này chế biến thành nhiều món ngon nổi tiếng khác như cháo ốc gạo, bánh xèo ốc gạo, ốc gạo xào dừa

Có thể nói, với tính ngon ngọt, vừa béo, vừa bùi lại bổ dưỡng, ít nhớt, không tanh… con ốc gạo đã đi vào đời sống ẩm thực của bà con quê mình từ bao đời nay. Do đó, ốc gạo được xem là nguyên liệu quan trọng để các bà nội trợ chế biến nhiều món ngon dân dã, rẻ tiền, được dùng trong hầu hết các bữa cơm gia đình cũng như ăn chơi cho biết. Mong sao mỗi người trong chúng ta hãy cùng nhau giữ gìn nguồn nước sông Tiền luôn trong lành, để loài ốc gạo sẽ mãi còn bên ta, để mỗi mùa ốc gạo đến là một lần kỷ niệm đẹp trong đời lại ùa về.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                        

 
     
  Hậu Nghệ ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật



  • RẠCH BÀU HÚT (18/09/2020)


















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |