Thứ Bảy, ngày 31 tháng 10 năm 2020        
     
 
   Bút ký
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  18/09/2020  
  NGHỆ SĨ KIM NHỤY VÀ ĐIỆU HÒ ĐỒNG THÁP  
  Tên đầy đủ của bà Kim Nhụy là Nguyễn Thị Kim Nhụy, sinh năm 1929, lớn lên tại Thanh Bình, Đồng Tháp. Thuở nhỏ, đi giăng câu, mót lúa bà đã thấm nhuần lời dân ca, điệu hò mà người nông dân chân lấm tay bùn cất lên trên cánh đồng bao la, êm ả cánh cò. Mồ côi mẹ, từ thuở lên hai. Cô bé Nhụy có trí nhớ rất tốt và sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc. Lân la qua nhà hàng xóm nghe bài vọng cổ, cải lương phát ra từ cái đĩa hát cũ kỹ, được khoảng 3 lần là cô bé đã thuộc làu. Những buổi cha dạy chữ cho học trò hay các anh tụ tập bạn bè đờn ca tài tử, bà lại kiếm cớ rót nước, pha trà để học lỏm. Mới 12 tuổi, nhưng bà đã nằm lòng hàng trăm bài dân ca, hát ru, vọng cổ. Năm 1945, Kim Nhụy tham gia làm giao liên, trinh sát và địch ngụy vận cho tỉnh đội Long Châu Sa. Bà bị bắt, đánh đập tra tấn dã man nhưng được tổ chức bố trí vượt ngục và đem về Đoàn văn công Ngũ Yến. Năm 1954, tập kết ra Bắc, Kim Nhụy vào Đoàn Văn công Nam Bộ, sau đó về Đoàn ca nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam phụ trách chuyên mục hát dân ca Nam bộ và cải lương. Trong những năm tháng chiến trường miền Nam khói lửa, những làn điệu dân ca Nam Bộ của bà là lời thúc giục người lính lên đường chiến đấu, bảo vệ quê hương, bảo vệ lời ru xứ sở  
 
 

kimnhuy.jpg
Nghệ sĩ Kim Nhụy



Tên đầy đủ của bà Kim Nhụy là Nguyễn Thị Kim Nhụy, sinh năm 1929, lớn lên tại Thanh Bình, Đồng Tháp. Thuở nhỏ, đi giăng câu, mót lúa bà đã thấm nhuần lời dân ca, điệu hò mà người nông dân chân lấm tay bùn cất lên trên cánh đồng bao la, êm ả cánh cò. Mồ côi mẹ, từ thuở lên hai. Cô bé Nhụy có trí nhớ rất tốt và sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc. Lân la qua nhà hàng xóm nghe bài vọng cổ, cải lương phát ra từ cái đĩa hát cũ kỹ, được khoảng 3 lần là cô bé đã thuộc làu. Những buổi cha dạy chữ cho học trò hay các anh tụ tập bạn bè đờn ca tài tử, bà lại kiếm cớ rót nước, pha trà để học lỏm. Mới 12 tuổi, nhưng bà đã nằm lòng hàng trăm bài dân ca, hát ru, vọng cổ. Năm 1945, Kim Nhụy tham gia làm giao liên, trinh sát và địch ngụy vận cho tỉnh đội Long Châu Sa. Bà bị bắt, đánh đập tra tấn dã man nhưng được tổ chức bố trí vượt ngục và đem về Đoàn văn công Ngũ Yến. Năm 1954, tập kết ra Bắc, Kim Nhụy vào Đoàn Văn công Nam Bộ, sau đó về Đoàn ca nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam phụ trách chuyên mục hát dân ca Nam bộ và cải lương. Trong những năm tháng chiến trường miền Nam khói lửa, những làn điệu dân ca Nam Bộ của bà là lời thúc giục người lính lên đường chiến đấu, bảo vệ quê hương, bảo vệ lời ru xứ sở. Ngày ấy nhắc tới dân ca Nam Bộ, hát ru Nam Bộ, người ta nghĩ ngay đến nghệ sĩ Kim Nhụy. Bà từng đạt huy chương vàng toàn quốc hội diễn nghệ thuật về cải lương và hò Đồng Tháp năm 1960. Thời gian công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam, bà còn dạy dân ca và nhạc cổ truyền ở Trường Quốc gia Âm nhạc, đồng thời tham gia nhiều vở ca kịch nổi tiếng. Lớp học trò của bà đã thành danh c như: Trang Nhung, Thúy Đạt (Đài Tiếng nói Việt Nam), Ngọc Mai (Đài Phát thanh Giải phóng), Thanh Vy… Tên tuổi của bà còn vang xa khi tham gia thành công vai diễn Phồn Y trong vở cải lương Lôi vũ (chuyển thể từ vở bi kịch nổi tiếng của Tào Ngu - Trung Quốc). Đó là lý do vì sao khi mở đầu phim “Nổi gió” bằng một điệu hát ru Nam Bộ, đạo diễn Huy Thành của Hãng phim truyện Việt Nam đã tìm ngay đến bà. Câu hò ấy quay từ năm 1966: “Bên kia sông bụi tre khô/ Bên đây sông cây chuối ngã/ Nhìn sau lưng bụi sả lại tàn/ Đôi đứa ta sống trong hoàn cảnh nguy nan/ Dang tay em níu áo bạn vàng/ Dù sanh dù tử cũng một mình chàng mà thôi” cất lên qua giọng hò của nghệ sĩ Kim Nhụy cho tới nay vẫn lay động tâm hồn mọi người. Liên quan đến hò Đồng Tháp, nhạc sĩ Trần Kiết Tường nghe nghệ sĩ Kim Nhụy hò mà lòng nhớ quê đến ứa nước mắt nên ông đã mời bà cất giọng lần nữa để ông ký âm bổ sung vào bộ sưu tập những điệu lý, câu hò của ông. Bài hát nổi tiếng Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người của Trần Kiết Tường sáng tác năm 1962 mang âm hưởng của điệu hò Đồng Tháp cũng bắt nguồn từ lần gặp gỡ này với nghệ sĩ Kim Nhụy. Còn nhạc sĩ Cao Văn Lý, người đã cũng với Đồng Tháp khôi phục lại điệu hò này thì: Đó là năm 1957, nước nhà không tổng tuyển cử được, Đoàn Văn công tỉnh Long Châu Sa đang ở trên đất Bắc không thể trở về quê hương. Bữa nọ, nghệ sĩ Kim Nhụy hò Đồng Tháp cho mọi người nghe: “Giọt lệ chia ly trĩu nặng lòng người chiến sĩ/Buổi trùng phùng ta giữ kỹ trong tim/Dù cho đá nổi mây chìm/Đố ai ngăn được cánh chim về đàn”. Bộ đội nghe xong không vỗ tay mà khóc! Khóc vì nhớ quê hương, nhớ Đồng Tháp Mười và có một hoài bão lớn nhất là ôm súng về giải phóng quê hương.           

Chuyện về điệu hò Đồng Tháp trên đất Bắc của nghệ sĩ Kim Nhụy được con gái của bà là bà Song Anh kể rằng vào khoảng năm 1957, Đài Tiếng nói Việt Nam thu âm một số câu hò Đồng Tháp tại Hà Nội do chính bà Kim Nhụy thể hiện trên loại đĩa than 45 vòng. Có lẽ lâu quá nên bà Kim Nhụy và con gái nhớ không chính xác, chớ đĩa nhạc này có tên là Tiếng hát Việt Nam do Nhà xuất bản Mỹ thuật – Âm nhạc thu thanh và phát hành. Dù là người hò để trực tiếp ghi âm nhưng nghệ sĩ Kim Nhụy không có đĩa này mà giáo sư Trần Văn Khê lại. Theo Giáo sư Trần Văn Khê khi nghe được điệu hò Đồng Tháp qua đĩa hát, ông chưa hề biết hò Đồng Tháp cũng như nghệ sĩ Kim Nhụy  nhưng với ông thì nó vô cùng uyển chuyển, ngọt ngào. Giáo sư từng chia sẻ: “Nói về các câu luyến láy thì hò Nam bộ chưa có chỗ nào uyển chuyển bằng hò Đồng Tháp. Tôi cầm giới thiệu cho nhiều sinh viên, nhiều người bên Pháp nghe, ai cũng tấm tắc khen hay, nhiều người mượn đĩa để sao chép lại. Vậy là mấy chục năm trời, tôi đi giới thiệu câu hò này ra nước ngoài mà không biết người hò là ai. Đi đến bất kỳ quốc gia nào thì ông cũng nói: Đây là điệu hò hay nhất ở miền Nam Việt Nam”. 

Do ảnh hưởng bị giặc tra tấn nên ra tới miền Bắc, hai chân của bà gần như bị xụi, phải dùng nạng trong một thời gian dài. Đến năm 1966, việc di chuyển càng khó khăn nên bà xin về hưu và chỉ làm việc hợp đồng biểu diễn, thu thanh trên đài và giảng dạy trong Trường Nghệ thuật Sân khấu với Bộ môn: Cải lương và Dân ca Nam Bộ.

Năm 1976, bà Kim Nhụy trở lại miền Nam sống tại ấp Bình Hòa, xã Bình Thành, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp.  Sau đó,  bà chuyển lên quận 7, thành phố Hồ Chí Minh ở cùng con cháu và qua đời tại nhà riêng vào ngày 18 tháng 7 năm 2018.

Điệu hò Đồng Tháp sau bao nhiêu thăng trầm cuối cùng cũng được vinh danh. Ngày 30/10/2018, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký Quyết định công bố Hò Đồng Tháp là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia -loại hình nghệ thuật dân gian. Hôm nay khi nghe giọng hò dìu dặt, say lòng trên mảnh đất Sen Hồng này, chúng ta lại nhớ đến nghệ sĩ Kim Nhụy và giọng hò sâu lắng, mênh mông, thấm đẫm hồn quê sông nước của bà.

 

 Bùi Hòa Bình

 

 
     
  Cộng tác viên ( Báo VNĐT)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





  • RẠCH BÀU HÚT (18/09/2020)
















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |